Genel Biyoloji İnsan & Sağlık

Biyologların Tıpta Uzmanlık Mağduriyeti

Biyologların Tıpta Uzmanlık Mağduriyeti


Biz, Biyoloji Bölümü mezunları olarak 55 yıldır Tıpta Uzmanlık Sınavına (TUS) katılıp başarılı olmak kaydıyla tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji alanlarında Tıpta Uzmanlık Eğitimi alabiliyorduk. Ancak, 2009 yılında Resmi Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin Geçici 4. Maddesinin uygulanması suretiyle bu hakkımız elimizden alınmıştır.

55 yılı aşkın bir süredir 42 ana bilim dalından sadece Mikrobiyoloji-Biyokimya ana bilim dallarında tıp doktorları dışında veteriner, eczacı ve kimyagerler de Tıpta Uzmanlık Eğitimi yapabilmektedir. Her yıl iki defa yapılan Tıpta Uzmanlık Sınavlarından başarılı olup Tıpta Uzmanlık Eğitimine hak kazananların %99’u doktor, %1’i ise diğer mezunlardan oluşmaktadır.

Dolayısıyla Tıpta Uzmanlık Eğitimi doktorlar için kural; diğer branşlar için istisna kapsamındadır. Ayrıca Tıpta Uzmanlık Eğitimi alan tıp dışı branş mensupları hasta muayenesi, hastalıkların teşhis ve tedavisi alanında (hekimlik) faaliyet yapmamakta, sadece laboratuvar ünitelerinin faaliyetlerinin yürütülmesi ve yönetilmesi noktasında hizmet vermektedirler.

Moleküler teknikler ve laboratuvar pratiği bakımından oldukça yüksek donanıma sahip Biyologlar ile temel bilimlerin üretmiş olduğu bilgiyi uygulamaya dökebilen hekimlerin iş ve güç birliğinden yararlanmanın bilimsel gelişmeler ve daha kaliteli sağlık hizmeti sunmak açısından kamu yararına olacağı açıktır.

Mikrobiyoloji ve biyokimya, Biyoloji biliminin alt dalları olup uzmanlıklarının Biyologlarca yapılmasından daha tabii bir durumun olmadığı dolayısıyla Tıpta Uzmanlık Eğitimi sınavına Biyologların girmelerinin engellenmesi mağduriyetlere neden olmuştur.

Tıp alanında dünya genelinde bu zamana kadar devrim yapan araştırma ve çalışmaların çoğunda Biyologları, kimyagerleri, veteriner hekimleri ve eczacıları görmekteyiz.

Dünyanın birçok gelişmiş ülkesinde Biyolog, eczacı ve veterinerler Tıpta Uzmanlık Eğitimini almakta ve yetişmiş sağlık personeli olarak hizmete katılmaktadır. Çünkü tıp multidisipliner (disiplinler arası) bir bilim dalı olup, temel tıp bilimlerinin faaliyet alanları ve bu alanlarda görev yapacak personelin alınması gereken lisans eğitimleri bakımından biyolog, veteriner hekim, kimyager gibi meslek mensupları da kendi branşları için uygun nitelikleri taşıyan lisans eğitimi mezunlarıdır.

Tıpta Uzmanlık Eğitimine katılabilen meslek mensuplarının lisans düzeyinde aldıkları eğitimin karşılaştırılması amacıyla ortaya konulan tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı üzere Biyoloji Bölümlerinden mezun olanlar da en az Tıpta Uzmanlık Eğitimi alabilen meslek mensupları kadar yeterli donanıma sahiptir.

Meslek gruplarının sınıflandırılmasıyla ilgili 657 sayılı kanunda Biyologlar da tıp fakültesi mezunlarıyla birlikte sağlık hizmetleri sınıfında yer almaktadır. Bu kanun, idarenin “Biyologların aldıkları eğitimin sağlık hizmetine uygun olmadığı” gerekçelerinin asılsız olduğunu göstermektedir.

Gelişmiş ülkelerde tıpta uzmanlık eğitiminde Biyologlar, veteriner hekimler, eczacılar ve kimyagerler bulunmaktadır.

Avrupa ülkelerinde aktif olarak çalışan Laboratuvar Uzmanlarının 1/3’ü tıp doktoru olup, geri kalanı 2/3 ise Biyologların da aralarında bulunduğu tıp dışı bilim mensuplarından oluşmaktadır.

Dünya ülkeleri, hücre bilgisi, moleküler teknikler ve laboratuvar pratiği bakımından oldukça yüksek donanıma sahip olan Biyologlar ile temel bilimlerin üretilmiş olduğu bilgiyi uygulamaya dökebilen hekimlerin, iş ve güç birliğinden yararlanmanın getirilerini elde ederken ülkemizin de bu avantajını kullanması, hizmet verimliliğini ve rekabet gücünü artıracaktır.

Ülkemizde Bu Konuda Yapılan Yasal ve İdare Düzenlemelerin Tarihsel Süreci:

Sağlık hizmeti veren hekimlerin ve sağlık hizmetine uzman sıfatıyla katılması uygun görülen diğer meslek mensuplarının uzmanlık sıfatını kazanmaları ve sağlık hizmetlerinin veriliş usulü konusunda, bugüne kadar Kanun, Tüzük ve Yönetmelik tarzında birçok yasal düzenleme yapılmıştır.

Bu konudaki en temel düzenleme 1219 sayılı Tababet ve Şuabat Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 9. maddesinin verdiği yetkiye dayalı olarak günümüze kadar; değişik isimler altında 1929, 1947, 1956, 1961, 1962, 1973 ve 2002 yıllarında tıpta uzmanlık eğitiminin usul ve kurallarını belirlemek amacıyla Tüzükler yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

1956 yılında yürürlüğe giren Tababet İhtisas Nizamnamesinin 3. maddesinde Tıp Dışı alanlara da ihtisas imkanı tanınmıştır. Yine anılan madde de Biyoloji Bölümü mezunlarına Bakteriyoloji ve Parazitoloji alanında ihtisas yapma hakkı verilmiştir.

1973 yılında yayımlanan Tababet Uzmanlık Tüzüğünün 6. Maddesi gereğince “Asistanlığa atanabilmek için”; Türkiye’de tabiplik yapmaya yetkili olmak ya da, “Mikrobiyoloji ve klinik mikrobiyoloji uzmanlık dalı eğitimi için fen fakültesi biyoloji bölümü ya da veteriner fakültesi”, “Biyokimya ve klinik biyokimya uzmanlık eğitimi için fen fakültesi ya da dengi fakültelerin kimya, biyoloji bölümünü, kimya yüksek okulu, eczacılık fakültesi, eczacılık yüksek okulu ya da veteriner fakültesi”, “Tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanlık eğitimi için, fen fakültesi biyoloji bölümü ya da veteriner fakültesi”, “Fizyoloji uzmanlığı eğitimi için, fen fakültesi biyoloji ve kimya bölümleri ya da kimya yüksek okulu ya da veteriner fakültesi” mezunu olmak şartları getirilmiştir.

Ayrıca 19.03.1927 tarihli ve 992 sayılı Seriri Taharriyat ve Tahlilat Yapılan ve Masli Teamüller Aranılan Umuma Mahsus Bakteriyoloji ve Kimya Laboratuvarları Kanunun 1. maddesi ile tıp fakültesi dışındaki alanlardan mezun olan meslek mensupları için ihtisas alanları belirlenmiştir. Buna göre “Muayyen ücret mukabilinde veya meccanen sariri taharriyat ve tahlilat yapılan veya masli teamüller aranılan umuma mahsus bakteriyoloji ve kimya laboratuvarları, yapılacak tahlilat ve taharriyatın cinsine göre ihtisas vesikasına malik ve Türkiye’de icrayı sanata mezun tabip, baytar, eczacı veya kimyagerler tarafından Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletinin müsaadesi istihsal edilmek suretiyle açılır.” hükmüne yer verilmek suretiyle tabipler dışında, veteriner, eczacı ve kimyagerlere tıpta uzmanlık eğitimi yapabilme imkanı verilmiştir.

Tıpta Uzmanlık Yönetmeliği İle Ortaya Çıkan Yeni Uygulama:

Tıpta Uzmanlığın yasal düzenlenişi bu şekilde olmakla birlikte, uygulama Tüzükler ve bu konuda verilmiş yargı kararları ile şekillenmiştir.

1219 sayılı Tababet ve Şuabat Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 9. maddesinin verdiği yetkiye dayalı olarak Sağlık Bakanlığınca çıkarılan ve 18.04.1973 günlü, 14511 sayılı Resmi Gazetede “Tababet Uzmanlık Tüzüğünün” 6. Maddesinin (B) bendinde; Tıpta Uzmanlık Eğitimi almak için Mikrobiyoloji ve Klinik (Tıbbi) Mikrobiyoloji; Biyokimya ve Klinik (Tıbbi) Biyokimya alanlarında, Fen Fakültelerinin veya dengi fakültelerinin Biyoloji Bölümlerinden mezun olmak gerekmektedir. Bu hüküm ile fen fakültesi ve dengi okullardan mezun olanlara, dallarında uzmanlaşma imkanı verilerek tabiplerin girdiği uzmanlık sınavlarına biyoloji bölümü mezunlarının da girmeleri sağlanmış ve bu sınav sonucunda başarılı olmaları halinde “uzmanlık eğitimi” almaları öngörülmüştür.

Son ana gelinceye kadar Tıpta Uzmanlık Sınavının esasları Tüzük çıkarmak suretiyle düzenlenirken 1219 sayılı Tababet ve Şuabat Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 9. maddesi, 5614 sayılı Kanunun 4. maddesi ile değiştirilmiştir. Madde de konumuzla ilgili olarak Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde Tıpta Uzmanlık Kurulu oluşturulacağı, …… Kurulun çalışma usûl ve esasları ile ilgili diğer hususlarla ihtisas belgelerinin alınması ve uzmanlık eğitimi ile ilgili diğer usûl ve esaslar Sağlık Bakanlığınca hazırlanıp Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelik yürürlüğe konuluncaya kadar, mevcut düzenlemelerin uygulanmasına devam edilir.” şeklindedir.

Tıpta Uzmanlık eğitimin kapsamı hususunda yasal bir değişiklik yapılmamasına rağmen daha önce Tüzük hükümlerine istinaden sınavlara girme hakkı bulunan Biyoloji Bölümü mezunlarının sınava girmeleri 18.07.2009 tarih ve 27292 sayılı remi Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin Geçici 4. maddesi kapsamı dışında tutularak suretiyle engellenmiştir. (Geçici Madde 4 – (1) 19/3/1927 tarihli ve 992 sayılı Kanun hükümlerine göre veteriner, eczacı ve kimyager olanlar, kendi alanlarına ilişkin düzenleme yapılıncaya kadar tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji alanlarında TUS’ta başarılı olmaları kaydıyla uzmanlık eğitimi yapabilir.)

Danıştay 8. Dairesi nezdinde açılan davada Biyoloji bölümü mezunlarının tıpta uzmanlık sınavına girmelerini engelleyen Yönetmeliğin geçici 4. maddesinin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmişse de itiraz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri tarafından itiraz kabul edilerek yürütmeyi durdurma kararı kaldırılmıştır. Biyoloji Bölümü mezunlarının tıpta uzmanlık sınavlarına girerek laboratuvar dallarından uzman olmaları söz konusu olamayacaktır.

Bu kapsamda, Biyoloji Bölümü mezunlarının sadece laboratuvar alanında uzmanlık eğitimi almaya uzmanlık icra etmeye ehliyetleri ve liyakatleri göz önünde bulundurularak; 55 yıldan bu yana girdikleri bu sınavlara girmelerinin tekrar sağlanarak biz biyologların mağduriyetinin giderilmesinin gerektiği kanısındayız.

Biyoloji Bölümü mezunlarının Tıp Fakültesi mezunları gibi bir eğitim almadığı için sağlık hizmetinin daha nitelikli sunulması amacıyla bu düzenlemenin yapıldığı düşünülürse de; yine tıp eğitimi almamış olan eczacı, veteriner ve kimyagerlere uzmanlık eğitimi imkanı veren tıbbi mikrobiyoloji ve tıbbi biyokimya alanlarıyla sınırlı olarak uzmanlık eğitimi imkanı tanındığı ve biyoloji biliminin alt dalları arasında mikrobiyoloji ve biyokimyanın bulunduğu ve ayrıca Biyoloji Bölümü öğrencilerinin öğrenim süresince mikrobiyoloji ve biyokimya derslerini bir dönemden fazla olacak şekilde aldıkları dikkate alındığında bu düşünceye itibar edilmemektedir. Dolayısıyla bu konuda idareyi değişiklik yapmaya sevk edecek ve kamu yararını gerçekleştirecek bir hukuki neden oluşturacak şekilde bilimsel bir gerekçenin olmadığı da açıktır.

Temel idare hukuku prensiplerine ve hukuka açıkça aykırı olarak yapılan bu düzenlemenin, Biyologların Tıpta Uzmanlık Sınavına girmelerini engellemesi, giderilmesi güç mağduriyetlere neden olmuştur.

Biyologların Tıpta Uzmanlık Sınavına Girme Haklarının Ellerinden Alınması Durumu Çağdaş Tıbbın Gelişmesine Aykırıdır!

Yazan: Biyolog Dr. Yalçın DEDEOĞLU

Eklenme Tarihi : 22 Kasım 2018

Yorum Yap