Hücre & Mikrobiyoloji

Mitokondriyal DNA Babadan da Çocuklarına Geçebiliyor

Mitokondriyal DNA Babadan da Çocuklarına Geçebiliyor


Nadir durumlarda mitokondri hem anne hem de babadan gelebilir. Görsel Telif: RUSSELL KIGHTLEY/SCIENCE PHOTO LIBRARY

Hücrelerimizin her birinde bulunan enerji üreten yapılar genellikle sadece annemizden kalıtılır. Ancak ABD’deki doktorlar, her iki ebeveynin mitokondrisini miras alan üç farklı ailede bir düzineden fazla kişiyi tespit etti.

Bu bireylerin olağan kuralın çok nadir istisnaları olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü bu aileler, normalde babaların mitokondrilerinin çocuklarına geçmesini engelleyen mekanizmaları bozan mutasyonlar barındırmaktadır.

Bir babanın mitokondrisi yumurtaya girse de, insanlarda imha için onları işaretleyen kimyasal bir etiketi vardır, bu nedenle genellikle tüm mitokondriler anneden gelir.

Bununla birlikte, 2002 yılında, bir adamın hücrelerinin babasından ve annesinden bir mitokondri karışımı içerdiği bulunmuştur. Ancak, daha önce bildirilen başka bir vaka olmasa da, bazıları 2002 bulgularının doğruluğunu sorguladı.

Şimdi ABD’deki Cincinnati Çocuk Hastanesi Tıp Merkezi’nde bir ekip, baba mirasına sahip 17 kişiyi belirledikten sonra anlaşılır kesin kanıtların olduğunu söylüyor.

Daha fazla vaka

İlk birey de yorgunluk ve kas ağrısının, mitokondriyal mutasyondan kaynaklandığı tanımlandı. Her iki ebeveynden mitokondri miras aldığı ve babadan gelen mitokondride yeni bir mutasyon ortaya çıkıyor.

Araştırmaları sırasında ekip, ailenin diğer üyelerinin de her bir hücresinde anne ve babaya ait mitokondrilerin bir karışımını buldu. Daha sonra bazı hastaları mitokondriyal hastalık belirtileriyle incelediler ve başka iki aile daha buldular.

İngiltere’deki Londra Üniversitesi Koleji’nden mitokondri üzerine bir kitabın yazarı Nick Lane “Gerçekten bunun daha fazlasını görmüyor olmamız sürpriz.” diyor. Ekibi geçen yıl babaya ait sızıntının mitokondrili tüm organizmalarda nispeten yaygın olması gerektiğini tahmin etti.

Niçin? Çünkü işin içinde iki çatışmalı evrimsel güç var. Kısa vadede, mitokondrilerin karıştırılması, bireylerin yararına olabilir çünkü babanın mitokondrisi, annenin mitokondrilerinde zararlı bir mutasyonu telafi edebilir. Fakat uzun vadede, bu, evrimin kötü mutasyonlarını görmezden gelerek ortadan kaldırma yeteneğini bozabilir.

Lane bunun, organizmaların mitokondriyi yalnızca anneden miras almalarını sağlamak için şaşırtıcı derecede çeşitli mekanizmalara sahip olduğunu düşünüyor. Ekibi “Evrim sürecinde türlerin, sürekli olarak bu tür mekanizmaları geliştirdiğini, kaybettiğini ve tekrar benzer mekanizmalara dönüştürdüğünü” ileri sürüyor.

Mitokondriyal DNA, hücrelerdeki en yaygın DNA türü olduğu için – her hücre yüzlerce kopya içerebileceğinden – örneğin, evrimsel tarihimizi incelemek için genetik çalışmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Mitokondrilerin babaya ait kalıtımının çok yaygın olması halinde, bu çalışmaların sonuçlarının bir kısmını zayıflatabilir, ancak çok az fark yaratacak kadar nadirdir.

Web kaynak: https://www.newscientist.com/article/2186409-some-rare-fathers-pass-on-an-extra-kind-of-dna-to-their-children/?utm_campaign=RSS|NSNS&utm_source=NSNS&utm_medium=RSS&campaign_id=RSS|NSNS-

Dergi referansı: PNAS, DOI: 10.1073/pnas.1810946115

Çeviren: Saliha TURAN/Moleküler Biyoloji ve Genetik 2. Sınıf Öğrencisi

Düzenleyen: Dr. Yalçın DEDEOĞLU

Eklenme Tarihi : 3 Aralık 2018

Yorum Yap