Temel Bilimlerin Gelişmesi İçin Öneriler

• Üniversitelerin hazırlık sınıflarını fonksiyonel hale getirmek, gerekirse bütün bölümlere hazırlık sınıfı koymak ve öğrencinin geçmişten gelen eksiklerini (matematik, tarih, Türkçe, mantık, vb) gidermek mümkündür.

• Öğrencilerden başarılı olanların bir kısmını üniversitede istihdam etmek için özendirici tedbirler almak gerekmektedir.

• Türkiye, temel bilimlerin uygulamalı bilimlere dayanak teşkil ettiğini hesaba katarak öncelikli alanlarını seçip bu alanlarda gelişmeyi sağlayacak temel bilimler politikasını oluşturmalıdır. Buna göre çeşitli üniversitelerin temel bilimler programları bu öncelikli alana göre araştırma faaliyetlerine odaklanmalı ve öğrenciyi de ilgili alanda uzmanlaşmış olarak mezun etmeyi hedeflemelidir. Böylece kalifiye öğrenci-kalifiye öğretim üyesi-özel bir alana yönelik ders programı buluşması sağlanarak eğitim verimini artırmak mümkün olabilir. Buradan mezun olanları, öncelikli alan olarak seçilmiş konularda çalışan araştırma enstitülerinde istihdam etmek mümkün olabilir. Hatta üniversiteye girişte ilk 50 bindeki öğrencilerin öncelikli alanlara kayıt olmaları, şu anda TÜBİTAK tarafından uygulanan şekliyle özendirilebilir. Sadece burs imkânının öğrencinin tercihi açısından yeterli olmadığı aynı zamanda mezunların iş bulma endişelerinin giderilmesi için ilgili alanlarda araştırma enstitülerinde iş ümidi verilmesi önemlidir.

• Temel bilimlerde eğitim ve araştırma yapan bölümlerin öncelikli alanlarda araştırma yapması ve bu ağırlıkta eğitim verebilmesi için mesela, Türkiye’nin birkaç yıl içinde nükleer santral sahibi olması gündemde olduğuna göre, bazı fizik bölümlerinin ağırlıklı araştırma ve eğitim alanının nükleer fizik alanına kaydırılması söz konusu olabilir.

• Araştırma alanları arasında işbirliğini özendirmek; disiplinler arası çalışmaların önündeki sınırlamaları kaldırmak gerekir.

• Fonksiyonellikten uzak yapıları tasfiye etmek, akademik amaçlı veya mesleki amaçlı yeni canlı dinamik yapıları kurmak. (araştırma merkezleri, yüksek lisans, doktora programlarını bölümlere devretmek) faydalı olabilir.

• Akademisyenliği ekonomik olarak tercih edilebilir hale getirmenin yolları araştırılmalıdır.

• Toplumda oluşan çocuğunu üniversiteye gönderme baskısını kırmak, meslek kazandırmak için meslek liselerini ve de meslek yüksekokullarını tercih edilebilir hale getirmek üniversitelerin daha donanımlı öğrencilere eğitim vermesini sağlayabilir.

• Üniversite mezunlarının mezunu olduğu alan bilgisine hakim olması için staj sürelerini uzatmak ve stajın ciddiyet içinde seyrini takip etmek önemlidir.

• Üniversite, mevcut problemlere rağmen hayata katkısını, diğer ülkelerin başarısından değil kendi başarısından “elle tutulur” örneklerle ortaya koyarak “özerkliğini” kazanabilir.

Kaynak: Yükseköğretimde Temel Bilimlerin Yeri ve Türkiye’deki Durumu. Elektrik Mühendisliği Odası Dergisi (2016).

Derleyen: Dr. Yalçın DEDEOĞLU