Moleküler Biyoloji & Genetik

Yaşamın Sırrı

Yaşamın Sırrı


Yüzyıllar boyunca insanlar neden diğerlerinden farklı olduklarını ve bu farklılıkların neden ortaya çıktığını merak ediyorlar. Bu nedenle, bilim adamları tarafından pek çok bilimsel araştırma yapılmıştır ve çalışmalar halen devam etmektedir. Bilim adamları, geçmişten günümüze DNA’nın yapısını çözmeye çalıştılar ve DNA’mızın genetik haritasını çıkarmayı başardılar. Bilimdeki bu gelişme ile yeni bir döneme girdik. Hastalıkların tespitinden hayal edemediğimiz şeylere kadar her şey tespit edilebilir. Bu amaçla birçok genom projesi var ve halen devam ediyor.

Her şey Crick’in “Yaşamın sırrını keşfettik” sözleriyle başlar (Ridley, 1999). 1953 yılında Watson ve Crick, DNA’daki Doğa’nın çift sarmal yapısı hakkında bir makale yayınladı. O günden bugüne DNA ile ilgili gelişmeler meydana geldi. Bunlardan biri ve en önemlisi genomik haritanın keşfidir. Genom vücudumuzdaki tüm genleri içeren bir yapıdır. Genomik harita, DNA’daki gen konumunu ve genler arasındaki mesafeyi belirlemeyi sağlar. İlk genomik harita meyve sineği kromozomudur ve Alfred Sturtevant tarafından 1913 yılında keşfedilmiştir (DNA Worldwide Group Ltd, 2014). Bu şekilde, İnsan Genom Projesi için ilk adımlar atılmış oldu. İnsan Genom Projesi, bilim dünyası için çok önemli bir proje çünkü DNA üç milyar baz çifti içeriyor (Ulusal Tıp Kütüphanesi, 2018). 1990’da başladı ve 2003’te tamamlandı (Ulusal Tıp Kütüphanesi, 2018). Bu projenin amacı, genin yerini ve DNA’nın deşifre dizisini belirlemekti. DNA sekansları öğrenirse, genetikte hastalıklardan kaçınmak, özelliklerini bizim seçtiğimiz bebekler oluşturmak, klonlamak gibi birçok şey mümkündür. Nature dergisine göre, 2001 yılında insan genomunun %90’ının dizileri tespit edildi (Ulusal İnsan Genomu Araştırma Enstitüsü, 2012). Şimdi, insan genomunun %99 dizisini biliyoruz (Ulusal İnsan Genomu Araştırma Enstitüsü, 2012). Bu, yeni araştırmaların bilimde daha yükseğe çıkması için ilk adımdır.

Dünyanın her yerinde, bilim adamları çok eski zamanlardan beri genom projelerini inceliyorlar. 15.456 adet genom projesi tamamlanmış ve bu projeler başarılı ya da başarısız olmuştur (GOLD, 2018). Tüm bu projelerden yeni bir şey öğreniyoruz ve bu yeni bilgilerden yeni bir projeye başlıyoruz. Ayrıca 95.699 tamamlanmamış genom projesi bulunmaktadır (GOLD, 2018). Tamamlanmamış genom projeleri, yaşam hakkında yeni bilgiler bulmaya devam ediyor. Her gün yeni bilgiler öğreniyoruz ve projeyi bitirmeye yaklaşıyoruz. Örneğin, insan genom projesi tamamlandı ve bilim insanları insanda bulunan genler hakkında yeni bir araştırma yaptılar. Bu araştırmada insan genom projesinde bulunan bilgiler kullanılmıştır. Gelecekte, belki insan genom projesinin bilgisi ile kanseri veya diğer hastalıkları tedavi edebiliriz. Tüm başarılı veya başarısız genom projeleri bilime katkıda bulunur.

Genom projelerinde çeşitli organizmalar kullanılır. Şimdiye kadar 340.849 organizma kullanılmıştır (GOLD, 2018). Bu organizmaların arasında 300.052 bakteri, 28.739 eukarya, 15.554 bakteri tipi, 8.965 virüs, 3.093 arke, 558 arke tipi bulunur (GOLD, 2018). Genom projelerinde bakteri en çok kullanılan organizmadır. Bilim adamları genomik sekansı belirlemek için basit organizmayı seçerler. En basiti ile başlarlarsa, bir süre sonra insan genomik sekansını belirleyebilirler. Ayrıca, bakteriler diğer organizmalara kıyasla basit DNA’ya sahiptir. Bakteriyofaj MS2, bir virüsün genomik sekansını bulmak için seçildi (P.Lomonossoff, 2018). Bu, genom sekansı belirlenecek ilk organizmadır. Bilim adamları virüsün genomik dizisini bulduktan sonra, bakteri, mantar, hayvan, bitki, insan olan daha karmaşık organizmaların genomik dizisini bulmaya çalışırlar.

Yeni bir genom projesi başlatabilseydim, tardigrad dizisini bulmayı öneririm. Bu organizmayı seçmenin nedeni, bir felaket olması durumunda, geçerliliğin yaşanabileceğidir. Yemek yemeden yaşayabilir ve -270 C gibi çok düşük sıcaklıklara ve +150 C gibi çok düşük sıcaklıklara dayanabilir (Miller, 2011). Mikroskobik bir organizmadır ve sekiz bacağı vardır (Miller, 2011). Çok düşük ve çok yüksek baskıya dayanabilir (Miller, 2011). Hem karada hem de suda yaşayabilir (Miller, 2011). Yüksek düzeyde radyasyona bile dayanabilir (Miller, 2011). Bilim adamları, dünyanın dört bir yanındaki insanlar var olamasalar bile, hala hayatta olacaklarını söylüyorlar (Miller, 2011). Bu yaratıkla bir genom projesine başlamak istiyorum. Tardigradın genomik sekansını çözersek, çok fazla bilgi edinebiliriz. Bu bilgiyi insan genomuna taşıyabiliriz. Bu şekilde, gelecekte bir felaket durumunda insanların hayatta kalma şanslarını artırabiliriz.

Sonuç olarak, genom projeleri bilim dünyasında çok önemlidir. Bu nedenle, onlar hakkında araştırmalar tüm dünyada devam etmektedir. Geçmişten bu yana çok fazla gelişme oldu ve hala devam ediyor. Gelecekte, genom projeleri sayesinde klonlama, gen düzenleme gibi her şey mümkün olabilir.

Referanslar

DNA Worldwide Group Ltd. (2014). DNA Worldwide.

https://www.dna-worldwide.com/resource/160/history-dna-timeline adresinden alındı.

GOLD. (2018, December 30). GOLD. Retrieved from https://gold.jgi.doe.gov/

Miller, W. R. (2011). Tardigrades. American Scientist, Volume 99, Number 5, Page 384.

https://www.americanscientist.org/article/tardigrades adresinden alındı.

National Human Genome Research Institute. (2012, November 8). NIH.

https://www.genome.gov/12011239/a-brief-history-of-the-human-genome-project/ adresinden alındı.

National Library of Medicine. (2018, December 18). Genetics Home Reference.

https://ghr.nlm.nih.gov/primer/hgp/accomplishments adresinden alındı.

P.Lomonossoff, G. ( 2018). So What Have Plant Viruses Ever Done for Virology and Molecular Biology? Advances in Virus Research, Volume 100, Pages 145-162.

Ridley, M. (1999). GENOM. New York: Fourth Estate.

Çeviren ve Derleyen: Ayşen ÇOTUK / Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğrencisi

Eklenme Tarihi : 3 Ocak 2019

Yorum Yap